您所在位置: 理论研究 >> 民族宗教

གནས་ནང་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་དེའི་གྲགས་ཅན་མི་སྣར་ཅུང་ཙམ་དཔྱད་པ།

发布日期: 2015-05-24    作者: ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ།   来源:《西藏大学学报》2013年第4期   点击率: 39

略谈乃囊寺历史及其相关人物

(ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ། མོ། བོད་རིགས།  ཕ་ཡུལ་བོད་ལྗོངས་ལྷ་ས། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་གི་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན།  ཞིབ་འཇུག་ཁ་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས། )

དང་པོ།       དགོན་པ་ཐོག་མར་བཞེངས་པའི་རྟེན་འབྲེལ།

བོད་ལྗོངས་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་ཆགས་པའི་སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་གདན་ས་གནས་ནང་དགོན་བྱ་བ་འདི་ནི་སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་རྫོང་རྒུ་རུམ་ཤང་སྣ་མཁར་གྲོང་ཚོར་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ཐོག་མར་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེའི་ཞལ་སློབ་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་རྟོགས་ལྡན་གྲགས་པ་སེང་གེ་བྱ་བ་དེས་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ལྕགས་བྱ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ༡༣༢༡ལོར་ཕྱག་བཏབས་པ་དང་ད་བར་དུ་ལོ་ངོ་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན།  དེའང་འདས་པའི་ལོ་དུས་ནང་དགོན་དེ་སྔ་རྗེས་སུ་ཀམ་ཚང་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་དུ་གྲགས་པའི་ཞྭ་དམར་སྤྲུལ་བརྒྱུད་དང་དཔའ་བོའི་སྤྲུལ་བརྒྱུད་གཉིས་པོས་བསྐྱངས་པར་མཛད།   དེར་གནས་ནང་དགོན་ཐོག་མར་བཞེངས་སྒྲུབ་མཛད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དུ།  སྔར་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་རྟོགས་ལྡན་གྲགས་པ་སེང་གེ་འདི་ཉིད་ལ་རྗེ་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་ཁམས་ཁུལ་གྱི་“ཀམ་པོ་གནས་ནང་” བྱ་བའི་གནས་དེར་བྱོན་དགོས་པའི་བཀས་བསྐུལ་ལུང་བསྟན་གནང་བར་མཛད། དེ་ཡང་། ཀམ་པོ་གནས་ནང་བྱ་བའི་གནས་དེ་ནི་ཀམ་ཚང་ཆོས་ཀྱི་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འཛིན་བ་སྟེ། ཐོག་མར་ཀརྨ་པ་དུས་གསུམ་མཁྱེན་པ་འདི་ཉིད་ལ་རྗེ་དྭགས་པོའི་ལུང་བསྟན་ཐོབ་ཏེ་སྤྱི་ལོ་༡༡༦༤ལོར་ཁམས་ཀྱི་ཀམ་པོ་གངས་རར་བྱ་བའི་ཡུལ་དེར་ཕེབས་ཏེ་འོག་མིན་མཁའ་སྤྱོད་སྐུ་ཡི་གདན་ས་དང་པོ་གྲགས་པའི་ཀམ་པོ་གནས་ནང་དགོན་འདི་ཕྱག་བཏབ་པ་དང་། ཀརྨ་ཀམ་ཚང་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་དོན་ཡང་ཀམ་གནས་འདི་ཉིད་ལས་བྱུང་བར་གྲགས། དེའང་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཁམས་ཀྱི་ཀམ་པོ་གངས་རར་ས་སྤྱོད་སྐུ་ཡི་གདན་ས་གནས་ནང་། བར་ཁམས་ཀྱི་ཀརྨ་རི་གླིང་དུ་ས་སྤྱོད་གསུང་གི་གདན་ས་ཀརྨའི་དགོན། དབུས་ཀྱི་སྟོད་ལུང་མཚུར་ཕུར་ས་སྤྱོད་ཐུགས་ཀྱི་གདན་ས་འོག་མིན་དཔལ་གྱི་མཚུར་མདོ་བོ་ལུང་དང་བཅས་ཀརྨ་ཀམ་ཚང་གི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་བརྟེན་གྱི་གདན་ས་ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཏུ་འཛིན།   དེ་ཡང་། ཞྭ་དམར་རྟོགས་ལྡན་གྲགས་པ་སེང་གེ་ཁོང་རྗེ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེའི་བཀས་བསྐུལ་ལྟར་ཀམ་ཚང་ཆོས་ཀྱི་གནས་ཁྱད་འཕགས་ཅན་ཀམ་པོ་གནས་ནང་བྱ་བ་དེར་བྱོན་མ་ཐུབ་པ་དང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་ལ་སླད་ཀྱི་ཞྭ་དམར་བའི་སྐུ་ཕྲེང་ལ་འདིའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱིས་ཅུང་ཞིག་གནོད་པར་དགོངས་ཏེ་བླ་མའི་བཀའ་ཡང་མི་བཅག་པའི་ཕྱིར་ས་དཔྱད་ལེགས་པར་གཟིགས་ཏེ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་བསྐྱངས་བསྐུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་ཁྱད་འཕགས་ཅན་མཚུར་མདའི་རིའི་སྟེང་དུ་དགོན་པ་བཏབ་པ་དང་“གནས་ནང”ཞེས་མིང་བཏགས་ཏེ་ཀམ་ཚང་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གྲགས།  དེའང་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་རྟོགས་ལྡན་གྲགས་པ་སེང་གེ་བྱ་བ་དེ་ནི་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་ལུག་སྤྱི་ལོ༡༢༨༣ལོར་འཁྲུངས་པ་དང་། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཐོག་རྗེ་ཁོལ་བའི་སློབ་མ་བློ་གྲོས་གྲགས་པའི་དྲུང་དུ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་མནོས། དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་ལ་རྗེ་དུས་མཁྱེན་གྱི་སློབ་མ་རྒྱ་ཕོ་ལུང་པའི་སློབ་མ་ཡེ་ཤེས་སེང་གེའི་དྲུང་དུ་དགོན་པ་སྤོམ་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། དེའི་རྗེས་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་སེང་གེ་ལས་ཁྲིད་སོགས་མང་དུ་ཞུས་ནས་དྲོད་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེས་ཏེ་ནམ་བཟའ་རས་རྐྱང་པོ་མཆོད་པས་“དབྲང་གུ་རས་པ་”ཞེས་སུའང་གྲགས། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་གསང་ཕུར་བྱོན་ཏེ་བླ་མ་འཇམ་དབྱངས་ཤཱཀ་གཞོན་དང་ཟུར་ཆོས་པ་བློ་གྲོས་མཚུངས་མེད་ལ་གཏུགས་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལྔ་དང་བྱམས་ཆོས་ལྔ། ཚད་མ་རྣམ་ངེས། སྡུད་པ་དང་སྤྱོད་འཇུག་སོགས་མང་དུ་གསན་ནས་ལེགས་པར་སྦྱངས་པས་དབུས་གཙང་དུ་ཕར་ཕྱིན་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ཐོབ། དེ་ནས་དགུང་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་ཐོག་རྗེ་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེའི་དྲུང་ནས་ཆོས་དྲུག་ཁྲིད་ཞུས་ཏེ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒོམས་པ་དང་། དགུང་ལོ་སོ་དགུ་ཕེབས་སྐབས་གནས་ནང་དགོན་འདི་ཕྱག་བཏབས་སོ།།

གཉིས་པ།       དགོན་པ་ཕྱག་འདེབས་པའི་ལོ་དུས་དཔྱད་པ།

གནས་ནང་དགོན་པ་འདི་ཕྱག་བཏབས་པའི་ལོ་དུས་སྐོར་ལ་རྒྱ་བོད་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་སོ་སོའི་ནང་དུ་བརྗོད་སྟངས་མི་འདྲ་སྟེ། རང་ཅག་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་༼ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན༽དང་༼དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ༽བཅས་ཀྱི་ནང་དུ་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ལྕགས་བྱ་ལ་གནས་ནང་བཏབ་ཞེས་འཁོད་ཡོད། ཡང་མིག་སྔར་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་ཐོག་ནས་བརྩམས་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་འབྱུང་སོགས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་མང་ཆེ་བའི་ནང་དུ་གནས་ནང་དགོན་འདི་ནི་ཞྭ་དམར་རྟོགས་ལྡན་གྲགས་པ་སེང་གེས་སྤྱི་ལོ་༡༣༣༣ལོར་ཕྱག་བཏབ་པ་ཡིན་ཞེས་འཁོད་འདུག དེའང་དཔེར་ན། རིན་ཅི་ཡུའུ་ཡི༼ཆོས་ལུགས་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ༽ ཧོང་ཧྥུའུ་རིན་གྱི༼བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས༽ཐང་ཅིན་ཧྥུ་ཡི༼ཀྲུང་གོའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་བླ་ཆེན་ཁག་གི་རྣམ་ཐར༽ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་དཔེ་ཆ་མང་ཆེ་བའི་ནང་དུ་གནས་ནང་དགོན་ཕྱག་བཏབ་པའི་ལོ་གྲངས་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༣༣༣ལོ་ཡིན་ཞེས་འཁོད་འདུག དེ་ཡང་གོང་གསལ་བོད་ཡིག་མ་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆའི་ནང་འཁོད་པའི་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ལྕགས་བྱ་ལོ་ཞེས་པ་དེ་སྤྱི་ལོའི་དུས་ཚོད་དུ་དེད་ནས་རྩིས་ན་སྤྱི་ལོ་༡༣༢༡ཡིན་པ་གསལ་པོར་རྟོགས་ཐུབ་པ་དང་། ཡང་རྒྱ་ཡིག་གི་དེབ་ཐེར་ནང་འཁོད་པའི་སྤྱི་ལོ༡༣༣༣དེ་བོད་ཀྱི་རབ་བྱུང་ཏུ་བརྩིས་པ་ཡིན་ན་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་བྱ་ལོ་རུ་ངེས། དེ་ལྟར་བྱས་ཚེ་ཆུ་བྱ་ལོ་དང་ལྕགས་བྱ་ལོ་བར་དུ་ལོ་བཅུ་གསུམ་གྱི་ཧེ་བག་ཡོད་པས་དེང་གི་རྒྱ་དཔེའི་ནང་དུ་འཁོད་པའི་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབས་པའི་ལོ་གྲངས་དེ་བརྩི་སྟངས་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། དེར་བརྟེན་གནས་ནང་དགོན་འདི་ཕྱག་བཏབས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལོ་གྲངས་ནི་བོད་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ལྕགས་བྱ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༣༢༡ལོ་ཡིན་པར་ངེས།།

གསུམ་པ།   གནས་ནང་དགོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་འགྱུར་རགས་བསྡུས། 

སྤྱིར་ཐོག་མར་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་རྟོགས་ལྡན་གྲགས་པ་སེང་གེས་ལྕགས་བྱ་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ༡༣༢༡ལོར་གནས་ནང་དགོན་འདི་ཕྱག་བཏབ་པ་ནས་བཟུང་དགོན་དེར་ཞྭ་དམར་རིམ་བྱོན་གྱི་བསྟན་པའི་གདན་ས་གཙོ་བོར་འཛིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་ཞྭ་དམར་བ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ཆོས་གྲགས་ཡེ་ཤེས་བྱ་བ་དེས་སྤྱི་ལོ་༡༥༠༣ལོའི་ཐོག་བྱང་འདམ་གཞུང་དུ་གདན་ས་ཡངས་པ་ཅན་དགོན་བཞེངས་སྒྲུབ་མཛད་པ་དང་དེ་རུ་བསྟན་པའི་གདན་ས་གཙོ་བོ་རུ་འཛིན། དེས་ན་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་རྣམས་ཡངས་པ་ཅན་དགོན་དུ་མངའ་གསོལ་གདན་ཆགས་ཏེ་ཞྭ་དམར་བསྟན་པའི་གདན་ས་ལྟེ་བར་འཛིན་པ་བཅས་ཞྭ་དམར་བླ་རྒྱུད་རྣམ་ཐར་ལས་གསལ་པོ་རྟོགས་ཐུབ། དེ་ཡང་། ཀུན་གྱི་ཁ་རྒྱུན་དུ་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ནས་བཟུང་བའི་ཀརྨ་ཞྭ་དམར་རིམ་བྱོན་དག་དབྱར་ཁ་ཡངས་པ་ཅན་དགོན་དུ་བཞུགས་པ་དང་། དགུན་ཁ་གནས་ནང་དགོན་དུ་བཞུགས་སྲོལ་ཡོད་པ་གྲགས། དེ་ནས། ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་བྱ་བ་དེའི་སྐུ་དུས་སུ་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་དང་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་དབར། དེ་བཞིན་གཙང་དང་དབུས་ཀྱི་ས་གནས་སྲིད་དབང་དབར་ལ་འགལ་ཟླ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཏེ་ཁྱོད་ཤི་ང་གསོན་གྱི་འཐབ་རྩོད་དྲགས་པོ་བྱུང་བ་དང་། མཐར་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ཉིད་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིང་དབང་གསར་དུ་བཙུགས་པ་དང་། ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་སྲིད་དང་དེའི་རྒྱབ་རྟེན་དུ་འཛིན་པའི་གཙང་པའི་སྲིད་དབང་དང་བཅས་ཆབས་གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་ཉམས། སྐབས་དེར་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ལུགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ཡང་ཉམས་ཉེས་ཚབས་ཆེན་ཕོགས་པར་གནས་ནང་དགོན་ཡང་དེ་ལས་མ་འདས་པར་ཕལ་ཆེར་མི་ལོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་རིང་ཁང་སྟོང་དུ་ལུས་པར་སྐད། དུས་བབ་དེའི་རིང་གི་གནས་ནང་དགོན་པའི་གནས་བབ་ཡང་སྙིང་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཚུལ་མིག་སྔར་ཁུངས་གཏུགས་སའི་ཚད་ལྡན་གྱི་དཔྱད་གཞི་གཅིག་ཀྱང་མཇལ་རྒྱུ་མིན་འདུག དེར་བརྟེན་འདི་གར་ཕྲན་གྱིས་དེའི་སྐོར་གསལ་ཞིབ་ཡོང་ཆེད་བཅར་འདྲི་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཅུང་ཞིག་འཆད་པའོ། དེ་ཡང་། ཐོག་མར་གནས་ནང་དགོན་སྡེའི་དགེ་འདུན་པ་དང་ཡུལ་གྲུ་དེ་གའི་རྒན་རབས་མཁྱེན་ལྡན་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་པ་ལས་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱུང་སྟེ། བཞེད་ཚུལ་གཅིག་ནི་གནས་ནང་དགོན་འདི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྲིད་དབང་བཙུགས་པའི་རྗེས་བཀའ་བརྒྱུད་དང་རྙིང་མ་ཡི་དགོན་སྡེ་ཁག་བཀའ་དགེ་བསྒྱུར་བྱས་བའི་སྐབས་སུ་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་ལ་བསྒྱུར་པ་ཡིན་གསུངས། བཞེད་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ནི་གནས་ནང་དགོན་དེ་ཀམ་ཚང་གི་ཆོས་ཉམས་ཉེས་བྱུང་བའི་དུས་དེར་དགེ་དགོན་ནས་གཞུང་བཞེས་སུ་བཏང་ནས་སྒོ་མཐེལ་རྒྱག་པ་ལས་གྲུབ་མཐའ་བསྒྱུར་མེད་པར་གསུངས། དེ་རུ་ཀུན་གྱི་ཁ་རྒྱུན་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་གཉིས་ ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་དཔྱད་པར་བྱས་ཚེ། སྤྱིར་གནས་ནང་དགོན་དུས་བབ་དེའི་རིང་གྲུབ་མཐའ་བསྒྱུར་མེད་པ་རེད་སེམས། དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་ཞྭ་དམར་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར་དང་དེ་བཞིན་ཀམ་ཚང་ཆོས་འབྱུང་སོགས་ལ་ཁུངས་གཏུགས་ནས་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་ཚེ་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ཀམ་ཚང་བསྟན་སྲིད་ཉམས་ཏེ་བཀའ་བརྒྱུད་ལུགས་ཀྱི་དགོན་སྡེ་བཀའ་དགེ་བསྒྱུར་མཛད་པའི་ས་བཅད་ནང་དོན་གྱི་ནང་དུ་ འདིར་ག་གླེང་བར་བྱ་བའི་གནས་ནང་དགོན་གྱི་སྐོར་ཚིག་འབྲུ་གཅིག་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། དེ་རང་གི་བསམ་ཚུལ་དུ་བཏང་ན་སྤྱིར་ཞྭ་དམར་རིམ་བྱོན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས་ལས་རྟོགས་གསལ་ལ་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པའི་དུས་ནས་བསྟན་པའི་གདན་ས་གཙོ་བོ་ཡངས་པ་ཅན་དགོན་དུ་གཏད་པ་ནས་བཟུང་། སླད་ཀྱི་ཞྭ་དམར་བའི་སྐུ་དུས་སུ་གནས་ནང་དགོན་དེ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་ཆེར་ཞིག་འཛིན་མེད་པ་རྟོགས་ཐུབ། དེས་ན་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་གནས་ནང་དགོན་དེ་ཡང་གནས་བབ་མཐོན་པོ་བཟུང་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀམ་ཚང་བསྟན་སྲིད་ཉམས་ནས་བཀའ་དགེ་བསྒྱུར་མཛད་པའི་སྐབས་སུ་སྟོབས་འབྱོར་དང་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་བཀའ་བརྒྱུད་དགོན་སྡེ་གཞན་ལྟར་ཉམས་ཉེས་ཚབས་ཆེན་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་མེད་པ་ཡིན་སྙམ། གཞན་ཡང་། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྲིད་དབང་བཙུགས་པའི་རྗེས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས་ཀམ་ཚང་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་གཙུག་ལག་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོར་ཞྭ་དམར་བའི་གདན་ས་གནས་ནང་དགོན་དེ་བསྩལ་བ་དང་མུ་མཐུད་ཀམ་ཚང་ལུགས་ཀྱིས་ཕྱག་བཞེས་གནང་ཆོག་པའི་བཀའ་གནང་བ་དེར་ལྟར་ན། དཔའ་བོ་རིན་པོ་ཆེས་གནས་ནང་དགོན་འདི་དངོས་སུ་ཞལ་འཛིན་མ་གནང་གོང་གི་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་གཞུང་བཞེས་ཐེབས་ནས་སྒོ་མཐེལ་རྒྱབ་པ་ལས་ཕལ་ཆེར་བཀའ་དགེ་བསྒྱུར་དང་ཉམས་ཉེས་ཚབས་ཆེན་པོ་ཕོགས་མེད་པ་སྙམ། དེ་ཡང་། མིག་སྔར་གནས་ནང་དགོན་དེ་བཀའ་དགེ་བསྒྱུར་ངོ་མ་བྱས་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཁུངས་གཏུགས་སའི་ཡིག་ཆ་ཚད་ལྡན་ཁུངས་བཙན་ཞིག་རྙེད་པའི་བསྐལ་བ་མ་ཐོབ་པས་དོགས་གནད་ཞིག་ཏུ་བཟུང་ནས་འདི་གར་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཙམ་དུ་འཆད་པ་དང་། དེའི་སྐོར་ད་གཟོད་སྟོང་ཆ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བས་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞན་ནས་མུ་མཐུད་དུ་དཔྱད་ཞིབ་གསལ་པོ་ཡོང་བར་སྨོན། 

དེར་ཀམ་ཚང་གི་བསྟན་སྲིད་ཉམས་པའི་སྐབས་སུ་ཀམ་ཚང་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་དུ་གྲགས་པའི་དཔའ་བོའི་བླ་བརྒྱུད་ཀྱི་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་བྱ་བ་དེ་ཡི་གདན་ས་སྲས་མཁར་དང་ལྷ་ལུང་གཉིས་པོ་སེ་རའི་མཁན་པོ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་གྱིས་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོར་ཞུས་ནས་གཞུང་བཞེས་སུ་བཏང་བ་དང་གྲུབ་མཐའ་དགེ་ལུགས་སུ་བསྒྱུར། དེར་བརྟེན་དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་འདི་པ་ནས་དམིགས་བསལ་གྱི་གདན་བཞུགས་ཀྱི་གནས་མེད་པ་གྱུར། ཕྱིས་སུ་དཔའ་བོའི་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་གཙུག་ལག་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་འདི་ཉིད་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུས་པའི་རྗེས་ནས་དགུང་གྲངས་བཅུ་བདུན་གྱི་བར་རང་ཉིད་གདན་བཞུགས་ཀྱི་གནས་གཏན་འཁེལ་ཞིག་ཀྱང་མེད་པས་མཐར་ཁོང་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕེབས་པ་དང་། དེའི་རིང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་དང་མཇལ། དེས་ན་རྒྱལ་དབང་མཆོག་གིས་དཔའ་བོ་འདི་པ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་ཞིག་ཏུ་གཟིགས་ནས་དབང་ལུང་ཁྲིད་སོགས་དམིགས་བསལ་བཀའ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་བར་མཛད་ཅིང་བོད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག་ཧོ་ཐོག་ཐུ་ཡི་མཚན་གནས་ཐོབ་ཐང་མངའ་གསོལ་ཏེ་བདག་རྐྱེན་བླ་ན་མེད་པ་བསྩལ་བ་དང་། ད་དུང་གནས་ནང་དགོན་པ་དང་ལྷོ་ཁ་སྦྲགས་སྔགས་གྲྭ་དགོན་དང་བཅས་པའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་མཆོད་གཞིས་མི་སེར་སོགས་ཞལ་འཛིན་གྱི་ལུང་གཏན་ཚིག་བསྩལ། དེ་ཡང་། དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་གཙུག་ལག་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོས་སྤྱི་ལོ་༡༦༦༦གནས་ནང་དགོན་ཕྱག་བཞེས་གནང་བ་ནས་བཟུང་ཕྱིན་ཆད་ཀྱི་དཔའ་བོའི་སྤྲུལ་བརྒྱུད་དག་གནས་ནང་དུ་གདན་ཆགས་པའོ།།

བཞི་པ།      གནས་ནང་དགོན་གྱི་གྲགས་ཅན་མི་སྣ།

སྤྱིར་གནས་ནང་དགོན་འདི་སྔ་རྗེས་སུ་ཀམ་ཚང་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་ཀརྨ་ཞྭ་དམར་བ་དང་དཔའ་བོའི་བླ་བརྒྱུད་ཁག་གཉིས་ཀྱིས་རིམ་པར་བསྐྱངས་ཏེ་ད་བར་བརྒྱུད་འཛིན་བྱུང་། ཁོང་རྣམ་པ་ནི་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་མཁན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུ་གཙོ་གྲས་ཡིན་ཞིང་རང་ཅག་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ་གོ་འཕངས་མཐོན་པོ་བཟུང་ཡོད་དེ་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་རྟོགས་ལྡན་གྲགས་པ་སེང་གེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོན་གོང་མས་ཞྭ་དམར་བའི་མཚན་ཐོབ་དང་ཆོ་ལོ་སོགས་བསྩལ་བའི་རྐྱེན་ཞྭ་དམར་བ་ཞེས་སུ་གྲགས་པའི་བླ་བརྒྱུད་དེ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། ཞྭ་དམར་སྤྲུལ་བརྒྱུད་དེ་ཧུ་ཐོག་ཐུའི་བླ་ཆེན་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་གོ་བབ་མཐོན་པོ་བཟུང་ཡོད། དེ་ནས་དཔའ་བོའི་བླ་བརྒྱུད་དེ་ཡང་ཧུ་ཐོག་ཐུའི་བླ་ཆེན་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་མ་ཟད། མཁས་གྲུབ་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་མཛད་འཕྲིན་མང་པོ་སྤེལ་ཡོད་པ་ཆོས་འབྱུང་དང་རྣམ་ཐར་ཁག་ལས་གསལ་ཐུབ།། དེའང་འདི་གར་གནས་ནང་དགོན་གྱི་བླ་ཆེན་ཁག་ལས་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་ཁག་གསུམ་བཏོན་ཏེ་བརྗོད་པའོ།།

ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ཆོས་གྲགས་ཡེ་ཤེས།

ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་འདི་ཉིད་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཡང་སྒོས་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གོ་འཕངས་མཐོན་པོ་འཛིན་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་བསྐྱོད་དེ་ཀམ་ཚང་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེས་ཆེར་སྤེལ་བ་དང་བསྟན་སྲིད་གཉིས་ཀའི་ཐད་མཛད་འཕྲིན་མང་པོ་སྤེལ་ཡོད། དེ་ཡང་། ཞྭ་དམར་ཆོས་གྲགས་ཡེ་ཤེས་ནི་བོད་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཆུ་བྱ་སྤྱི་ལོ་༡༤༥༣ལོར་མདོ་སྨད་ཀྲེ་ཤོད་ཁང་དམར་ཏེ་དེང་དུས་དཀར་མཛེས་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡབ་དགོན་པ་སྐྱབས་དང་ཡུམ་དབྲ་བཟའ་བསོད་ནམས་སྒྲོལ་མའི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཟླ་བ་བདུན་པར་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་ངོས་འཛིན་གནང་ནས་ཁང་དམར་དགོན་དུ་གདན་དྲངས། དགུང་ལོ་བཅུ་ཐོག་རྒྱལ་ཚབ་དཔལ་འབྱོར་དོན་གྲུབ་ལས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཞུས། དེ་ནས་ཟུར་མང་དགོན་དུ་ཕེབས་ནས་རྗེ་ཀརྨ་པ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོས་ཞྭ་དམར་གྱི་ཅོད་པན་དང་ཐམ་ག་གནང་། དེར་རྒྱལ་ཚབ་དཔལ་འབྱོར་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་མཁན་པོ་དང་བླ་མ་རྒྱལ་མཚན་འཇམ་པའི་བཟང་པོས་སློབ་དཔོན་མཛད་དེ་རབ་བྱུང་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བླངས། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ལ་ཆབ་ནག་དགོན་དུ་ཚོགས་པའི་དབུར་བཞུགས་མཛད། དེའི་རྗེས་གདན་ས་གནས་ནང་དུ་བྱོན་པ་དང་འགོས་གཞོན་ནུ་དཔལ་སོགས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོར་བསྟེན། དེ་ཕྱིར་ཀོང་པོ་ནས་ཁམས་འདན་མ་བརྒྱུད་བེ་རིའི་ཡུལ་ནས་མདོ་སྨད་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་ལ་ཕེབས་ཏེ་སྐྱེ་བོ་མང་པོར་ཟབ་ཆོས་སྤེལ་ཞིང་། ཧོར་གྱི་སྡེ་དཔོན་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བོ་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་དམ་པའི་ཆོས་ལ་བཀོད། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞིའི་ཐོག་འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱི་མདུན་དུ་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་མནོས། དེ་ནས་ཁོང་གིས་གདན་ས་གནས་ནང་དུ་བྱམས་སྐུ་དང་མཆོད་ཁང་གསར་བཞེངས་གྲུབ། དགའ་ལྡན་མ་མོར་ཐུབ་སྐུ་ཆེན་མོ་བཞེངས། དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ལ་ལྷ་ལུང་དུ་མཚམས་བཞུགས་པ་དང་དེར་བྱང་ཆུབ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས། དགུང་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་ལ་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་སྡེའི་གཙུག་ལག་ཁང་གསར་དུ་བཞེངས། དགུང་ལོ་སོ་དྲུག་ལ་ཀོང་ཡུལ་དུ་འགྲོ་དོན་མཛད་པ་དང་ཙ་རི་ཏྲའི་གནས་ཡིག་བརྩམས།  དགུང་ལོ་ཞེ་གཅིག་སྟེ་སྤྱི་ལོ༡༤༩༣ལོར་གདན་ས་ཐེལ་གྱི་གདན་སར་བཞུགས་ཏེ་ཕག་གྲུ་པའི་ལུང་གཉིས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་མཛད། དགུང་ལོ་བཞི་དྲུག་སྟེ་སྤྱི་ལོ༡༤༩༨ལོར་གནས་ནང་གསེར་འབུམ་ལ་ཆབ་ཁེབས་ཏོག་སོགས་ཕུལ། དེ་ནས་ལོ་གཉིས་པར་ནེའུ་གདོང་དཔོན་ཁྲིར་བཀོད་ནས་དྭགས་པོ་བཀའ་འབུམ་གྱི་ལུང་བསྩལ། སླད་དབུས་སུ་ཕེབས་ནས་ཕག་གྲུའི་གདན་ས་འཛིན་པ་དང་། གདན་ས་གནས་ནང་དང་དགའ་ལྡན་མ་མོར་གདན་འཛིན་གསར་དུ་བསྐོས། དགུང་ལོ་ང་གཅིག་པའི་ཆུ་ཕག་སྤྱི་ལོ་༡༥༠༣ལོར་ཡོན་བདག་རིན་སྤུངས་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཡངས་ཅན་གྱི་དགོན་ཕྱག་བཏབས། བཀའ་འགྱུར་ལ་སོགས་གསེར་བྲིས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་བཞེངས། དགུང་ལོ་ང་བཞིར་རང་རྣམ་ཚིག་བཅད་མ་ཨུཏྤལའི་དོ་ཤལ་གྱི་མཇུག་བསྡུས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུར་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་གཙུག་ཕུད་བཞེས་ཏེ་རབ་བྱུང་གནང་བ་དང་་གནས་ནང་གི་གདན་སར་བཀོད། དགུང་ལོ་དོན་གཉིས་པ་སྟེ་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ཤིང་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ་༡༥༢༤ལོར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བཞུགས་སོ།།

 དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།

 དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་འདི་པ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཀྱི་བ་དན་ཆེ་ཆེར་གཡོ་བ་ཀུན་གྱི་རྟོགས་གསལ་ཡིན། དེ་ཡང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་ནི་བོད་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཤིང་བྱི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ༡༥༠༤ལོར་དབུ་རུ་སྙེ་ཐང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ལྔ་པར་ལྷོ་གྲོ་བོ་ལུང་གི་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ། དགུང་ལོ་དགུ་པར་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ཆོས་གྲགས་ཡེ་ཤེས་མདུན་ནས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས་པ་དང་མཚན་ལ་མི་ཕམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་གསོལ། ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་དང་དྭགས་པོ་པཎྜི་ཏ་ཆོས་རྒྱལ་སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོ་ལས་གསང་སྔགས་གསར་རྙིང་གི་ཆོས་སྐོར་རྒྱ་ཆེར་གསན། ལྷག་པར་དུ་ཀརྨ་པ་འཕྲིན་ལས་པ་ཆེན་པོ་ལས་དགུང་ལོ་དགུ་ནས་ཉེར་བརྒྱད་བར་དུ་བསྟེན་ནས་མདོ་རྒྱུད་མན་ངག་གི་ཆོས་རྒྱུན་དུ་མ་གསན། དགུང་ལོ་ཉེར་གསུམ་ལ་ཞྭ་ལུ་ཆོས་སྐྱོང་དཔལ་བཟང་གིས་མཁན་པོ་དང་མཁན་ཆེན་ཆོས་གྲུབ་སེང་གེའི་ལས་སློབ། ནམ་མཁའ་དཔའ་ལྡན་གྱི་གསང་སྟོན་མཛད་དེ་བསྙེན་པར་རྫོགས། དགུང་ལོ་ཉེར་དགུ་ལ་ཀོང་ཡུལ་གྱི་ཟིངས་པོ་འབུམ་པ་སྒང་དུ་རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་དང་མཇལ་ཞིང་། བླ་མས་དཔལ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ། དེ་ནས་ཁོང་ཞྭ་དམར་ལྔ་པ་དཀོན་མཆོག་ཡན་ལག་དང་རྒྱལ་ཚབ་གྲགས་པ་དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བླ་མར་གྱུར།  དེ་ནས་སྲས་མཁར་གྱི་ཕོ་བྲང་ཉམས་གསོ་དང་རྟེན་བཞེངས་རྒྱ་ཆེར་མཛད་ཞིང་། ཀརྨ་སྒྲུབ་མཆོད་སྡེ་བཞིའི་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་བཙུགས།  ཀརྨ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ལྷོ་ཁ་ཡར་ལུང་སྟོད་ར་མོར་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པ་ལ་སྐུ་གདུང་ཞུགས་འབུལ་དང་ཀརྨ་པ་དགུ་པ་དབང་ཕྱུག་རྡོ་རྗེ་མཚུར་ཕུར་གསེར་ཁྲིར་མངའ་གསོལ་མཛད། རབ་བྱུང་དགུ་པའི་ཤིང་སྦྲུལ་སྤྱི་ལོ་༡༥༤༥ལོ་ནས་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་བརྩམས་འགོ་ཚུགས་ཏེ་མཐར་ཤིང་བྱི་སྤྱི་ལོ་༡༥༦༤ལོ་སྟེ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་རིང་བརྩམས་གྲུབ་མཛད། དཔའ་བོ་འདི་པ་དབུས་གཙང་དྭགས་ཀོང་སོགས་བོད་ཡུལ་ཕལ་ཆེར་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཞིང་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱིས་དབང་ལུང་མཛད། ལྷག་པར་རིག་པའི་གནས་མཐའ་དག་ལ་མཁས་པའི་མཁྱེན་རབ་ཀློང་ནས་བརྡོལ་བ་དང་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོར་སྒྲུབ་བརྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་བཅས་ལ་ཐུགས་དཔྱད་ཁོ་ན་མཛད། མཐར་དགུང་ལོ་རེ་གསུམ་པ་མེ་སྟག་སྤྱི་ལོ་༡༥༦༦ལོར་ལྷོ་བྲག་སྲས་མཁར་དུ་སྐུ་གཤེགས། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གཞུང་འགྲེལ་རྣམས་ཀྱི་འཆད་ཉན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་བྱེད་པོར་བསྔགས་ཤིང་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་གཅིག་པུར་ཞལ་གྱིས་བཞེས། བསྟན་བཅོས་ཀྱང་ཕག་མོའི་རྣམ་བཤད། མཚན་བརྗོད་འགྲེལ་པ། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། རྩིས་ཀུན་འདུས་པའི་འགྲེལ་པ་རིན་ཆེན་གཏེར་མཛོད། རྗེ་བརྒྱད་པའི་བཞེད་པ་སྐྱོང་བའི་སྤྱོད་འཇུག་གི་རྒྱས་འགྲེལ། སྨན་དཔྱད་ཟིན་བྲིས་སྙིང་པོ་བསྡུས་པ། རྒྱུད་བཞིའི་རྣམ་བཤད་སོགས་པོད་བཅུ་དྲུག་སོགས་རིག་གནས་ཀྱི་བཤད་སྦྱར་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་བརྩམས་པ་དེ་དག་ཕྱི་རབས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོའི་རིག་ལམ་གྱི་གཞི་འཛིན་བྱེད་པའི་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་སོགས་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ལ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མཛད་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་མངའ་བའོ།། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གཞུང་འགྲེལ་རྣམས་ཀྱི་འཆད་ཉན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་བྱེད་པོར་བསྔགས་ཤིང་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་གཅིག་པུར་ཞལ་གྱིས་བཞེས།  རིག་གནས་ཀྱི་བཤད་སྦྱར་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་བརྩམས། དེ་དག་ཕྱི་རབས་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོའི་རིག་ལམ་གྱི་གཞི་འཛིན་བྱེད་པའི་ཡུལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་སོགས་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ལ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མཛད་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་མངའ་བའོ།། དཔའ་བོ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་སློབ་ཀྱི་གཙོ་བོ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀརྨ་པ་དབང་ཕྱུག་རྡོ་རྗེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞྭ་དམར་དཀོན་མཆོག་ཡན་ལག རྒྱལ་ཚབ་སྤྲུལ་སྐུ། གཞན་ཡང་འབྲི་སྟག་དང་གྲུབ་ཆེན་པཀྴིའི་གདུང་རིགས། འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ་དཔལ་བཟང་དང་མཁན་ཆེན་ལེགས་པ་དོན་གྲུབ་དཔལ་བཟང་པོ། གྲུབ་ཆེན་དངོས་གྲུབ་བཟང་། ཡར་འབྲོག་ཁྲི་དཔོན་གཡུ་ལོ་བ་ལ་སོགས་སློབ་བུ་མང་དུ་བྱུང་།

དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་གཙུག་ལག་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག

དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་འདི་ཉིད་ཉེ་རབས་རང་ཅག་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འཛིན་བ་དང་། ཁོང་གིས་གནས་ནང་དགོན་ཉམས་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་བཅས་གང་ཅིར་མཛད་པ་སྤེལ་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་ཕྱི་རྒྱལ་ནང་དུ་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་དར་སྤེལ་བཏང་བར་མཛད་འཕྲིན་ཆེན་པོ་སྤེལ་ཡོད། དེ་ཡང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་འདི་ཉིད་བོད་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཆུ་བྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༡༡ལོར་གཙང་གཡག་སྡེ་མཁར་སྔོན་མོའི་གཞུང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་ལྔ་པའི་སྟེང་ཀརྨ་པ་མཁའ་ཁྱབ་རྡོ་རྗེས་དཔའ་བོའི་ཡང་སྲིད་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་ཞིང་ཁྲི་འདོན་མཛད། དེ་ནས་ཤིང་གླང་སྤྱི་ལོ༡༩༢༥ལོར་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོའི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཞུས་ཞིང་མཚན་ལ་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ཀུན་ཏུ་གསལ་ཞེས་གསོལ། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༡ལོར་རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པའི་ཡང་སྲིད་མཚུར་ཕུར་གདན་ཞུ་དང་མངའ་གསོལ་གྱི་གཙོ་འགན་བཞེས། སྤྱི་ལོ་༡༩༤༠ལོར་མདོ་ཁམས་དཔལ་སྤུངས་དགོན་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྐྱབས་རྗེ་སི་ཏུ་པདྨ་དབང་མཆོག་དང་། འཇམ་མགོན་ཀོང་སྤྲུལ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་དཔལ་ལྡན་མཁྱེན་རྩེ་སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོའི་དྲུང་ནས་ལོ་དྲུག་གི་རིང་རིག་གནས་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་ཟབ་དོན་མན་ངག་མཐའ་དག་ལ་གསན་སྒོམ་ཐར་ཡང་དག་པར་མཛད། སྤྱི་ལོ་༡༩༤༦ལོ་ནས་ལོ་གསུམ་རིང་གནས་ནང་དགོན་གྱི་སྒྲུབ་ཁང་གསར་འཛུགས་དང་ཕོ་བྲང་ཉམས་གསོ་གསར་བཞེངས་བཅས་གནང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༥༣ལོར་ལྷོ་ཁུལ་སྔགས་གྲྭ་དགོན་ཉམས་གསོ་རྒྱ་བསྐྱེད་གནང་། ཤིང་རྟ་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༣ལོར་སྟོད་མངའ་རིས་དང་བྱང་ཁུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཟབ་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། སྤྱི་ལོ༡༩༥༩ལོར་འབྲུག་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཞིང་འབྲུག་གི་ནང་བློན་ཚང་མས་བླ་མར་བསྟེན། དེ་ནས་སྤྱི་ལོ༡༩༦༢ལོར་རྒྱ་གར་ཝ་ར་ནཱ་སིའི་གསང་སྔགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་སློབ་དཔོན་དང་གསང་སྔགས་དགེ་རྒན་ཆེན་མོའི་ཐུགས་འགན་བཞེས་ནས་ལོ་བཞི་བཞུགས། སྤྱི་ལོ༡༩༧༧ལོར་ཧྥ་རན་སིར་ཕེབས་ཏེ་གནས་ནང་བསམ་གཏན་ཆོས་གླིང་བྱ་བ་བཞེངས། སྤྱི་ལོ༡༩༨༦ལོར་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ས་ཀ་ཏ་མན་ཏུར་ལ་གནས་ནང་ཕུན་ཚུགས་ཆོས་གླིང་བྱ་བ་ཕྱག་བཏབས་ཞིང་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་གསར་འཛུགས་གནང་། དགུང་ལོ་བརྒྱ་ཅུ་སྟེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༡ལོར་བལ་ཡུལ་གྱི་གནས་ནང་ཕུན་ཚོགས་ཆོས་གླིང་དུ་སྐུ་གཤེགས་སོ།།

 

ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན། 

སྐུ་ཕྲེང་། 

མཚན།

འཁྲུངས་ཡུལ། 

འཁྲུངས་ལོ། 

འདས་ལོ།

རྟོགས་ལྡན་གྲགས་པ་སེང་གེ

མདོ་སྨད་སྤོམ་འབར། 

 1283      

1349

མཁའ་སྤྱོད་དབང་པོ།

བྱང་གནམ་གཞུང་།

1350 

1405

ཆོས་དཔལ་ཡེ་ཤེས་

ཉང་ཡུལ།

1406

1452

ཆོས་གྲགས་ཡེ་ཤེས་

མདོ་སྨད་ཏྲེ་ཤོད།

1453

1524

དཀོན་མཆོག་ཡན་ལག

ཀོང་པོའི་སྟོད།

1525

1583

ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག

འབྲི་གུང་།

1584

1630

ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ།

མདོ་སྨད་མགོ་ལོག

1631   

1694

ཆོས་ཀྱི་དོན་འགྲུབ།

ཡོལ་མོ་གངས་ར།

1695

1732

ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ།

ལྷོ་ཕྱོགས།

1733  

1741

༡༠

ཆོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ།

གཙང་བཀྲ་ཤིས་རྩེ།

1742

1791

 

དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།

སྐུ་ཕྲེང་།

མཚན།

འཁྲུངས་ཡུལ། 

འཁྲུངས་ལོ། 

འདས་ལོ།

དཔའ་བོ་ཆོས་དབང་ལྷུན་གྲུབ།

ཡར་ཀླུང་། 

1455     

1503

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ།

སྙེ་ཐང་།

1504

1566

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་རྒྱ་མཚོ།

སྟོད་ལུང་།

1568

1630

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཀུན་ཏུབཟང་པོ།

ཆུ་ཤུར།

1632

1649

དཔའ་བོ་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ།

མདོ་ཁམས།

1650

1699

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་དོན་གྲུབ།

ཆུ་ཤུར།

1701

1718

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་དགའ་བའི་དབང་པོ།

མདོ་ཁམས།

1718 

1781

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ།

སྡེ་དགེ

1785

1840

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཉིན་བྱེད་དབང་པོ།

མི་གསལ།

1842

1911

༡༠

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་སྨྲ་བའི་དབང་ ཕྱུག

གཙང་གཡག་སྡེ།

1912

1991

༡༡

དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་སྨྲ་བའི་སྒྲ་དབྱངས།

ནག་ཆུ།

 1994

 

 

དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས།

[1]དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། [M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006. 1

[2]འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ།  དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། [M] སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985.1

[3]འགྲོན་ཆེན་ཀརྨ་ཚུལ་འཁྲིམས་གྱིས་བརྩམས། སྐལ་བཟང་ཕུར་བུས་བསྒྲིགས། དཔའ་བོ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་ཐར། མཚུར་ཕུ་གཙུག་ལག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།  2008.11.

[4]འཇམ་དབྱངས་ཚུལ་ཁྲིམས། དཔལ་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ།[M]ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997.12

[5]རིན་ཆེན་དཔལ་བཟང་། མཚུར་ཕུ་དགོན་གྱི་དཀར་ཆག་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་། [M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།  1995.7

[6] རྟ་ཚག་ཚེ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས། ལྷོ་རོང་ཆོས་འབྱུང་། [M]བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1994.9.

[7] ཀརྨ་རྒྱལ་མཚན། ཀཾ་ཚང་ཡབ་སྲས་དང་དཔལ་སྤུངས་དགོན་པ། [M] སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997.10

[8]རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོ། བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས། [M]མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988.5

[9]སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར ། ཆོས་འབྱུང་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང་། [M]ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992.12

[10]མི་ཉག་མགོན་པོ། གངས་ཅན་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྣམ་མཐར་མདོར་བསྡུས།(དེབ་དང་པོ)[M] ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996.5

(网络编辑:旦增朗达)

分享到:
中共西藏自治区委员会党校 西藏自治区行政学院 保留一切文字图形权利 藏ICP备09000421
主办单位:中共西藏自治区委员会党校 西藏自治区行政学院
制作单位:中共西藏自治区委员会党校